Về Kon Tum thưởng thức “tiệc lá rừng”

(Món ăn ngon) Với một ít ba chỉ xắt mỏng, da heo thái sợi trộn thính, ít tôm rang làm nhân mà bữa rượu của hai người lính Trường Sơn say nồng, những câu chuyện cũ được kể lại mà vẫn hừng hực chất “lính”. Bữa “tiệc lá” kia có lẽ vì thế mà ngân ngấn thêm vị của “kí ức”…
Kon Tum theo ngôn ngữ của người Ba Na được hiểu là Làng Hồ (Kon có nghĩa là Làng, Tum có nghĩa là Hồ). Tôi đang đứng trước dòng Đăk Bla mượt mà, xanh ngắt ôm ấp cả thành phố Kon Tum dịu dàng, đôn hậu.

Một điều rất đặc biệt là sông Đăk Bla khác với hầu hết các con sông Việt Nam. Các con sông có thể bắt đầu từ nhiều nguồn khác nhau nhưng khi chảy vào lãnh thổ Việt Nam thì sẽ tìm đường ra biển; nhưng sông Đăk Bla thì không thế, tự thoát mình ra khỏi quỹ đạo chung, sông chảy ngược, du ngoạn sang đất bạn Campuchia rồi mới chịu xuôi dòng Mekong đổ ra biển.

Người bản địa còn gọi Đăk Bla là “con sông ăn thịt người” bởi những khi cuộn lên hung dữ, Đăk Bla có thể tàn phá rất nhiều thứ. Nhưng lúc này, tôi chỉ gặp Đăk Bla hiền hòa, thiết tha ôm lấy thị xã thơ mộng. Dọc bờ sông phía thành phố là bờ kè kéo dài theo những ruộng ngô và nương mía.

Trong bát ngát xanh kia, một khung trời rộng mở, những con đường tỏa ra muôn hướng và trong một đêm nào đó trên cầu Kon Lo, ánh trăng sóng sánh mặt hồ khiến tôi quyến luyến.

Tôi yêu cái lặng lẽ trầm ngâm của những con phố nhỏ. Say mê ngắm những hình ảnh sống động của những pho tượng gỗ ở Măng Đen gợi tả thần thái của tự nhiên và cuộc sống người bản địa: Người thổi tù và, người mẹ địu con, giã gạo, mang nước, phụ nữ mang thai, thanh niên bị trăn quấn, những hình ảnh mô tả vẻ đẹp thân thể con người và cảnh giao hoan. Một thế giới nội tâm hoang sơ mà sâu lắng của những con người ngàn năm gắn bó với đất rừng Tây Nguyên.

Có thể Kom Tum có nhiều điều để bạn phải nhớ, dù thành phố nhỏ và lặng lẽ, đi lòng vòng chừng 30 phút đã hết thành phố. Ví dụ “lễ lá” chẳng hạn. “Lễ lá” nghe cái tên lạ lẫm, ngỡ như là một lễ hội của người đồng bào nhưng thực ra nó đơn giản hơn nhiều.

Tiệc lá rừng

Đó là tên gọi của một món ăn rất đặc trưng Tây Nguyên (mà người ta còn gọi là gỏi lá). Người Kon Tum lí giải cho tên gọi này chỉ là: Đông người cùng ăn lá thì gọi là lễ lá! Bạn có thể gặp món gỏi lá này bất kì đâu khi bạn đến Tây Nguyên nhưng khởi phát chính là ở Kon Tum.

Có người nói món ăn này vốn là của người đồng bào, khi đi rừng, đi rẫy đói, họ bẻ lá rừng cuộn thêm chút thịt, chút cá mang theo để ăn vừa no bụng lại vừa là thuốc nam để cái chân vững, cái bụng yên chân dẻo đi rừng.
Nhưng có người lại nói món này xuất hiện đầu tiên từ gia đình ông Lê Văn Nhơn ở thị xã Kon Tum khoảng năm 1975 khi bạn cùng đơn vị lặn lội từ Bắc đến thăm. Không lẽ “chỉ ta với ta” và chung rượu nhạt?

Lá rừng

Ông Nhơn ra vườn sau hái lá, chỉ là những thứ lá rừng, lá vườn như: lộc vừng, sâm đất, hồng ngọc, mơ, cải cay, ổi, đinh lăng, sung, lá lốt, trâm, mã đề, diếp cá, chó đẻ răng cưa, quế, húng, thuyền đất, lá lốt, ngành ngạnh tím, lá trâm, lá chua, lá con khỉ, lá é tím, lá vừng, kim cang, chòi mòi, lưỡi trâu, ngải cứu, mơ lông, đinh lăng thổ phục linh, gừng, cải, bông thọ, lược vàng, kim cang, ngũ gia bì, bồ công anh thêm ớt cay…

Lá rừng

Với một ít ba chỉ xắt mỏng, da heo thái sợi trộn thính, ít tôm rang làm nhân mà bữa rượu của hai người lính Trường Sơn say nồng, những câu chuyện cũ được kể lại mà vẫn hừng hực chất “lính”. Bữa “tiệc lá” kia có lẽ vì thế mà ngân ngấn thêm vị của “kí ức”. Ông bạn cứ tấm tắc khen ngon.

Bạn thì đã về, nhưng món ăn đãi bạn thì ở lại, ông Nhơn thêm mấy lần đem ra đãi bạn, bạn thích, vợ con cũng thích nên món được dùng thường xuyên hơn. Đến năm 1995 thì ông mở quán “gỏi lá”.

Cũng có người kể gỏi lá được anh Lê Văn Lâm (ở đường Đinh Tiên Hoàng – Kon Tum) chế biến và bán đầu tiên ở Kon Tum. Trong một lần đi Tây Ninh, anh dùng món lá rừng cuộn chấm nước mắm ở nhà một người bạn, anh ăn thấy vị hay hay, về nhà thêm “nhân” là thịt, tôm và một vài thứ khác…

Tôi đến Kon Tum đúng vào mùa mưa. Cơn mưa vừa dứt bạn đã kéo đi rừng, bạn bảo tự mình đi tìm lá thì tiệc lá mới ngon, vả lại cũng để “hiểu” lá hơn. Nghĩa là phải biết phân biệt lá lành để chọn, tránh lá độc. Lá lành là lá thuốc, lá “bạn”… ăn vào không chỉ ngon miệng mà còn tốt cho cơ thể.

Men theo con suối nhỏ, theo bạn trèo núi lấy lá, giữa buổi thì đã có cả gùi lá, chừng hơn 30 loại. Tôi rửa lá, bạn làm nhân. Nhân lá là thịt ba rọi, bì heo, cá lóc, tôm rim… Bạn nói cũng có nơi người ta làm công phu hơn: thịt heo nạc, tôm khô, tôm tươi, cá lóc bằm nhỏ, trộn chung với trứng gà hoặc vịt nêm nếm gia vị rồi xào chung với hèm.

Nhân làm như thế thì đậm đà có thể không cần dùng nước chấm nhưng bạn lại thích nhân “tươi” hơn. Nước chấm có thể là mắm cay, hoặc bỏ chút muối é vào cuốn lá, hay dùng tôm, thịt bằm nhuyễn, thêm gia vị nấu chung với hèm, khử qua dầu ăn, nấu nước chấm nấu sền sền… tùy theo sở thích của từng người.

Bạn đưa chung rượu nhỏ, nói: “Nhấm qua rửa ruột. Dù là lá lành nhưng cũng sợ món lạ mà lạnh bụng”. Hỏi bạn sao là rượu mà không phải là bia, bạn cười: “Men bia sống, hai thứ sống cộng chung với nhau dễ sinh đau bụng”.

Cuốn gỏi

Chọn mỗi loại một lá, lá to để ngoài, lá nhỏ xếp bên trong, vừa đủ cuộn thành chiếc phễu nhỏ, thêm nhân rồi từ từ thưởng thức. Các vị cay, chua, chát, đắng, the… trộn lẫn vào nhau thêm vị béo, bùi, ngọt của tôm, của thịt, hòa quyện vào cái mặn mòi của nước chấm khiến bạn như đang thưởng thức cả hương rừng gió núi thơm thơm, ngai ngái; cảm nhận được cả thiên nhiên nhiên đang ùa về dâng thành bữa tiệc lá thịnh soạn.

Bữa tiệc trở nên nồng hơn khi bạn “đưa cay” ly rượu ngâm rễ đinh lăng. Lạ một điều dù gỏi lá đã được đưa vào nhà hàng và trở thành món đặc sản nhưng vẫn giữ nguyên cách bài trí món ăn như thuở hai người lính Trường Sơn năm xưa gặp nhau. Nghĩa là lá được bày trên một cái mâm lớn, nhân đặt ở giữa mâm lá đó… Và mọi người cùng nhau thưởng thức trong không khí rất hòa hợp, thân tình.

Ăn “gỏi lá” để biết Tây Nguyên. Ăn gỏi lá để biết người Tây Nguyên còn chữa bệnh đau dạ dày, cao huyết áp, sỏi thận… bằng lá.

Dù nguồn gốc món ăn là do người đồng bào, ông Nhơn hay anh Lâm chế biến đầu tiên hay có thêm câu chuyện nào thêm nữa thì món gỏi lá vẫn chắc chắn xuất xứ ở Kon Tum và sau đó mới lan ra khắp Tây Nguyên và các tỉnh miền núi khác. Không bếp lửa, không thịt rừng nhưng gỏi lá là món ăn đúng nghĩa tiệc rừng.

Rời Kon Tum, bạn gói lá rừng bằng tấm lá chuối rộng, dặn đem về dưới xuôi có thể dùng nhân là rất nhiều thịt, cá, cua, tôm… Bạn cầm tay nói: “Về rừng, chỉ có lá làm quà”. Ừ thì về rừng chỉ có lá, chỉ là lá thôi mà gói cả Tây Nguyên trong ấy, chỉ có lá thôi cũng đủ nắm níu tình thâm nghĩa trọng để còn có nơi lưu luyến mà trở về…

Nguồn: Dân Trí
Những bài khác
Ngày xưa, có người thuyền chài ở trên sông, lấy một người vợ rất đẹp, nhưng phải tính lẳng lơ. Một hôm, có người thày tu ở xa đến, trông thấy người đàn bà, động lòng dục, bèn tìm cách lui tới cúng vái kinh kệ ở thuyền người chài. Người vợ cũng có tình ý, đôi bên liếc mắt ngầm hứa hẹn với nhau, chỉ có người chồng là không ngờ vực gì cả. Gặp hôm người chồng đi vắng, thày tu lần đến, tán tỉnh người vợ, rồi giở trò đùa cợt với nhau. Người chồng ở đâu
Món thịt xiên nướng thơm phức với đầy màu sắc hẳn sẽ là lựa chọn không - thể - sai cho một cuối tuần đầy niềm vui!Bạn cần chuẩn bị những nguyên liệu sau cho món thịt xiên nướng BBQ:-250g thịt-¼ quả ớt chuông xanh, ¼ quả ớt chuông đỏ, ¼ quả ớt chương vàng-50g nấm đông cô tươi-Gia vị: muối, gia vị cà ri, tiêu, ớt....Cách làmThịt rửa sạch, cắt thành khúc vuông vừa ăn. Ớt chuông và nấm đông cô rửa sạch, ngâm nước muối nhạt, sau đó cắt ớt hình vuông còn nấm chẻ đôi.Ướp thịt với
Sườn kho dưa chua mềm ngọt đậm đà với chút chua nhẹ của dưa là món mặn tuyệt vời cho bữa cơm gia đình vào một ngày lạnh hay mưa gió. Một bát cơm trắng nóng hổi ăn kèm với chút dưa kho nhừ và miếng sườn non quả thật không còn gì tuyệt hơn!Nguyên liệu:-300g sườn non-300g dưa cải bẹ muối chua-2 quả ớt chỉ thiên (tuỳ chọn)-Muối, hạt nêm, 1 thìa súp đườngCách làm món sườn kho dưa chuaSườn non rửa sạch bằng nước vo gạo, sau đó tráng lại với nước lạnh, thái sườn thành các miếng
Món canh kim chi đến từ xứ sở Hàn Quốc không chỉ nổi bật bởi màu sắc tuyệt đẹp mà còn có hương vị vô cùng kích thích với vị chua cay đậm đà!Chuẩn bị- 350gr kim chi cải thảo- 200gr thịt xay- 01 bìa đậu hũ non mềm- Hành tây, bí ngòi, tỏi, ớt sừng, ớt bột Hàn Quốc.Cách làmRửa sạch và cắt khoanh bí ngòi. Lột vỏ và thái múi cau hành tây. Bóc vỏ và băm nhuyễn tỏi.Cho 02 muỗng cà phê dầu ăn vào chảo, chờ dầu nóng thì cho tỏi vào phi thơm. Cho hành
Nui xào bò, thêm một món ăn ngon nữa cực hợp với việc đổi khẩu vị gia đình bạn cho bữa cơm cuối tuần này. Nui xào bò nhanh gọn lại đủ chất sẽ trở thành bữa ăn tiện lợi nhưng không kém phần ngon miệng cho gia đình bạn!Bạn cần chuẩn bị những nguyên liệu sau cho món nui xào bò:- 300g nui ống- 200g thịt thăn bò- 100g nấm rơm tươi- 1/2 củ hành tây- Vài nhánh cần tây- Hành tím băm nhỏ, gia vịCách làm món nui xào bò:Thịt thăn bò thái lát mỏng. Thêm một ít

Leave A Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *